حماسه های 92

مقدمه

در جهان امروز نظام بانكى خدمات ضرورى و ارزنده اى به اقتصاد جوامع ارائه مى دهد. تسهيل مبادلات, تجهيز پس اندازهاى راكد مردمى و هدايت آن ها به سمت سرمايه گذارىهاى مفيد و مولد, شمارى از انبوه كاركردهاى نظام بانكى است.

از آن جا كه عدم تناسب بين حجم كالاها و خدمات در اقتصاد هر كشورى مشكلات فراوانى, چون: تورم, ركود و بيكارى را بدنبال خواهد داشت, يكى از رسالت هاى مهم نظام بانكى, كنترل و هدايت حجم پول توسط بانكهاى مركزى, با اجراى سياست هاى پولى مناسب مى باشد.

در سيستم بانكى ربوى, تغيير در نرخ (تنزيل مجدد) و (عمليات بازار باز) از مؤثرترين ابزارهايى هستند كه مقامات پولى جهت كنترل (پول پرقدرت) و در نتيجه عرضه پول به آن ها توسل مى جويند. اجراى سياست پولى از اين طريق, علاوه بر تغيير در حجم نقدينگى, بر نرخ بهره بانك ها و نرخ بهره بازار نيز تاثير گذاشته, و در نتيجه در هزينه تمام شده كالاها و خدمات, سطح عمومى قيمت ها, ميزان سرمايه گذارى و توليد, اشتغال و موازنه پرداخت هاى ارزى مؤثر مى باشد.

نویسنده:سعيد فراهانى

بقیه متن در ادامه مطلب

چكيده:

موضوع بحث انگيز روند افزايشي ضايعات مواد غذايي، يكي از چالشهاي جدي اكثر كشورها به ويژه، كشورهاي در حال توسعه است، سياستمداران و انديشمندان مجامع علمي در جهان سوم درصدد برآمده اند براي كاهش ضايعات محصولات كشاورزي در مراحل كاشت، داشت و برداشت و مراحل توزيع و مصرف چاره انديشي كنند. بر همين اساس ضرورت دارد به خط مشي سياست كلان، راهكارهاي عملي و اجرايي جهت جلوگيري از ضايعات از جانب دولت و نيز بالا بردن سطح آگاهي عمومي در كاهش ضايعات اهميت داده شود. در اين مقاله همچنين مسايل مبتلا به مراحل كاشت، داشت و برداشت و نيز مرحله مصرف، تاثير ضايعات در قيمت غذايي كشور، اثر فرسودگي ماشينهاي كشاورزي در افزايش ضايعات، حمايت از كشاورزان در جهت افزايش بهره وري، اصلاح نظام خريد تضميني، بسته بندي، خود كفايي در غلات در افق ده ساله، سهم كشاورزي در عوامل توليد ملي و ارزش توليد در اقتصاد ملي تجزيه و تحليل شده است.

در بخش ديگري از مقاله برنامه كنار گذاري كشت محصول (Set aside)، سياستهاي كاهش هزينه مبادله (Transaction cost)، كاهش يارانه بعضي از محصولات غذايي، بكارگيري مناسب خريد تضميني، افزايش كيفيت بسته بندي، كاهش ضايعات از طريق بازاريابي مناسب (كارايي سيستم بازاريابي و ضايعات در سيستم بازاريابي) و نقش مجموعه فعاليت هاي بازاريابي، وظيفه متخصصين بازاريابي و پرهيز از دور باطل توليدات نامناسب، نقش بازاريابي نامناسب و در افزايش ضايعات مورد بحث قرار گرفته است.

با توجه به اهميت استراتژيك بخش كشاورزي در ارزش توليد ناخالص كشور و ارزش صادرات غير نفتي و اشتغال كشور كاهش ضايعات مي تواند علاوه بر افزايش عملكرد محصولات زراعي و باغي، در ايجاد اشتغال، توسعه صادرات غير نفتي و ايجاد امنيت غذايي از اهميت بالايي برخوردار است.

لغات كليدي: كاهش ضايعات، امنيت غذايي، اصلاح نظام خريد تضميني، برنامه كنار گذاري كاهش هزينه مبادله، كيفيت بسته بندي، بازاريابي مناسب

بقیه در ادامه متن

حجة‏الاسلام والمسلمين اصغر هادوي كاشاني

كساني كه با اقتصاد غرب آشنا هستند. مي‏دانند عمر اين علم از دو قرن تجاوز نمي‏كند. اما چه شد كه نهادهاي متناسب با اين اقتصاد شكل گرفت و خيلي زود به اهداف از پيش تعيين شده دست يافت، هم جامعه غربي را به رفاه رساند و هم جهان سوم را به استثمار كشيده، برده خويش ساخت.

به نظر مي‏رسد آنچه غرب را به اينجا رسانيد، حركت در راستاي مباني فلسفي مورد قبولشان بود آنها خدا را از صحنه روزگار حذف نموده و با خلقت جهان كار خالق را تمام شده تلقي كردند. از اعتقاد به فلسفه طبيعي يا دئيسم، آزادي اقتصادي و ليبراليسم شكل گرفت و در نتيجه خصوصي سازي و سرمايه داري متولد شد تا در پناه آن افرادي به اندازه توليد ناخالص ملي يك كشور به انباشت سرمايه بپردازند شايسته است تمام زيربخشهاي اقتصاد غرب نيز با همين ديدگاه مطالعه شود. در مورد اقتصاد اسلامي و مفاهيم آن نيز بايد همين روش را برگزيد. در آموزه‏هاي قرآني و حديثي ما خداوند علاوه بر آنكه خلق كرد، در صحنه زندگي باقي ماند و براي ارتباط پيوسته با او مفاهيم زيبايي چون ذكر و شكر را مطرح نمود.

در قرآن آمده است :

قطعاً شما را در زمين قدرت عمل داديم و براي شما وسايل معيشت نهاديم اما چه كم سپاسگزاري مي‏كنيد.1

با اين ديدگاه بر آنيم تا به بررسي روايتي بپردازيم كه عمل به آن بهره وري را بالا برده در عين حال ارتباط با خدا نيز حفظ مي‏شود.

​بقیه در ادامه مطلب

بانك اسلامى اردن كه در سال 1979 ميلادى فعاليت خود را با التزام بـه حـذف ربـا از فـعاليت هاى بانكى و عمل به احكام اسلامى آغاز نـمـود, طـرحـى شفاف و متناسب با بانك دارى بدون ربا پايه ريزى وبـه مرحله اجرا در آورده است. طراحى سپرده هاى سرمايه گذارى و اوراق مـضـاربه بر اساس مشاركت در سود و زيان, به كارگيرى عقود در مـقـتـضـاى اصـلى شان, عدم تحميل شرايط يك طرفه به متقاضيان تـسـهـيلات, گنجاندن مشاور و كميته مشورتى شرعى مستقل جهت نظارت بـر قـوانين ومقررات, امتناع از اخذ تسهيلات ربوى از بانك مركزى اردن, اهـتـمام به اهداف اجتماعى و ... گوشه هايى از اين حقيقت را نـمـايـان مـى سـازد, اين بانك ضمن پاى بندى به اجراى احكام اسـلامى در عمل نيز موفقيت هايى را كسب نموده كه احراز رتبه سوم از نـظـر حـجـم كـل دارايى ها, سپرده ها و ... در سال هاى 96 ـ 1992 در بـيـن 20بـانـك كـشور اردن واز جمله پنج بانك خارجى كه بـرخى قدمت شصت ساله دارند مى تواند نمودى از اين موفقيت باشد.

نویسنده:محمد جواد توكلى

​بقیه در ادامه مطلب

كياء الحسيني، سيد ضياء الدين

چكيده

يكي از قدمهاي اساسي محققين هر علم،3 بويژه علوم اسلامي تبيين تجربي نظريات و متغيرهاي آن علم مي باشد. زيرا به سبب آن مي توان قضاوت دقيقي از صحت نظريات و متغيرهاي حوزه آن علم داشت و در بسياري از زمينه ها مادامي كه نتوان به مدد تجربه و آزمون ميزان تأثير گذاري يك يا چند متغير را بر متغير ديگر اندازه گيري كرد نه مي توان تبيين علمي از يك نظريه داشت و نه مي توان پيش بيني صحيحي از آينده داشت. لذا در اين تلاش در صدديم تا يكي از متغيرهاي اقتصاد اسلامي يعني «هزينه هاي مذهبي خانوار» را مورد مطالعه تجربي قرار دهيم و با برآورد تابع آن عوامل مؤثر بر آن را شناسائي نموده و ضريب اهميت هر يك از متغيرها را معين نمائيم.

هزينه هاي مذهبي خانوار نيز تابعي از متغيرهاي اقتصادي درآمد و ثروت و متغيرهاي غير اقتصادي مثل درجه ايمان افراد مي باشد4 ولي با توجه به اين كه اطلاعات صحيحي از آمار مربوط به ميزان ثروت خانوار در ايران موجود نبوده و درجه ايمان افراد نيز «كيف نفساني» بوده و قابل اندازه گيري «كمّي» نمي باشد، لذا ما الگوي اقتصادي مربوط به تابع هزينه هاي مذهبي را فقط با متغير درآمد طرّاحي مي كنيم.

گرچه در تابع هزينه هاي مذهبي، درآمد متغير مستقل مي باشد ولي چگونگي تبعيت و شكل تابع مي بايست براساس توابعي كه اقتصاد دانان ارائه نمودند انتخاب شده و با آزمونهاي تجربي مورد تأييد قرار بگيرد. بنابراين شكل تلويحي تابع ياد شده عبارت است از:

​بقیه در ادامه مطلب

تاريخچه‌

‌ ‌باتوجه‌ به‌ آسيب‌پذيريهاي‌ فراواني‌ كه‌ بحرانها برجاي‌ مي‌گذارند، تعجب‌آور نيست‌ كه‌ داراي‌ تاريخچه‌ طولاني‌ باشند. ركود اقتصادي‌ بزرگ‌ دهه‌ 1930 در ايالت‌ متحده‌ و جاهاي‌ ديگر با ورشكسته‌ شدن‌ بانكها وخيم‌تر شد. در دهه‌هاي‌ اخير، كشورهاي‌ زيادي‌ مشكلات‌ مالي‌ را در سطوح‌ مختلف‌ تجربه‌ و تحمل‌ كرده‌اند، و حتي‌ اين‌ مشكلات‌ براي‌ بعضي‌ از آنها تكراري‌ نيز بوده‌ است.

‌ ‌در اوايل‌ دهه‌ 1980، چند كشور آمريكاي‌ لاتين‌ ازجمله‌ شيلي‌ و مكزيك‌ براي‌ حفظ‌ قدرت‌ پرداخت‌ بدهي‌ بانكهاي‌ خود مجبور به‌ پذيرش‌ خسارتهاي‌ واقع‌ شده‌ در نظام‌ بانكي‌ - به‌ عنوان‌ مثال، ازطريق‌ دريافت‌ وامهاي‌ غيرمتعارف‌ از بانكها با هزينه‌اي‌ بيشتر از ارزش‌ واقعي‌ آن‌ - شدند. همچنين‌ در طول‌ دهه‌ 1980 و 1990، بسياري‌ از كشورهاي‌ آفريقايي‌ مجبور به‌ تجديد ساختار و تامين‌ مالي‌ سيستم‌هاي‌ بانكي‌ خود شدند، ساختاري‌ كه‌ در گذشته‌ زيانهاي‌ هنگفتي‌ را به‌خاطر اعطاي‌ وامهاي‌ كشاورزي‌ و همچنين‌ به‌خاطر وامهاي‌ اعطايي‌ به‌ شركتهايي‌ كه‌ حداقل‌ 50 درصد سهام‌ آنها متعلق‌ به‌ دولت‌ بوده، به‌ آن‌ كشورها تحميل‌ كرده‌ بود.

در اواخر دهه‌ 1980 عملكرد بانكها در برخي‌ از كشورهاي‌ صنعتي‌ پيشرفته‌ بويژه‌ در كشورهاي‌ شمال‌ اروپا اوضاع‌ را تاجايي‌ وخيم‌ كرد كه‌ دولتها مجبور شدند به‌ خاطر حفظ‌ ثبات‌ مالي‌ بعضي‌ از بانكهاي‌ بزرگ‌ آنها را موردحمايت‌ خود قرار دهند.

بقیه در ادامه مطلب

چكيده

شرق آسيا در دهه‏هاى اخير شاهد رشد و شكوفايى اقتصادى بالايى بود، به گونه‏اى كه بسيارى از صاحب نظران اقتصادى، تحولات شگرف آن را به عنوان الگويى مناسب براى ديگر جوامع در حال توسعه مى‏پنداشتند. تحولات يكسال اخير باعث‏شد بحران اقتصادى شديدى بر آن منطقه حاكم شود و دستاوردهاى چند ساله را در معرض نابودى قرار دهد. بررسى آن شرايط و علل پيدايش آن، اثرات مخرب و راههاى جلوگيرى از آن براى صاحب نظران اقتصادى كشور ما كه هم مراحل توسعه را طى مى‏كند، هم اقتصاد آن وابستگى شديدى به شرق آسيا دارد بسيار مفيد است.

1 - تا همين اواخر اقتصاد شرق آسيا از جمله مالزى شتابان به سوى تبديل شدن به اقتصادى مقتدر كه حتى مى‏توانست رقيبى براى غرب قدرتمند محسوب شود، در حركت‏بود. چنين پيشرفتى در طى ساليان بگونه‏اى بود كه باعث‏شد جهانيان با نگاهى متفاوت به منطقه نظر بيفكنند، منطقه از مستعمره‏اى پيشين به رقيبى جدى براى غرب تبديل شده بود. اين هم قسمتى از معجزه آسيا بود و باعث‏شد تا كشورهاى منطقه را كشورهاى نوصنعتى ناميده و از آنها به عنوان ببرها و اژدهاى آسيا ياد كنند. وقتى كه كسى را با چنين القابى خطاب كنند خطرى در پيش است چرا كه همه مى‏دانند اژدهايان از بين رفته‏اند و ببرها نيز در فهرست نسلهاى در حال انقراض قرار دارند.

2 - اما بعد ناگهان همه چيز در جولاى 97 (تابستان 76) تغيير كرد و تمام منطقه درگير ناآراميهاى اقتصادى شد. مشكل از جايى شروع شد كه ارزها و بازار بورس كشورهاى منطقه دستخوش حمله همه جانبه و پيوسته دلالان ارز به رهبرى نهادهاى بزرگ بين‏المللى شد. آسيبى كه از ناحيه دلالان ارز وارد شد موجب ركود اقتصادى گرديد كه گريبانگير نه تنها ملل منطقه، بلكه اقتصاد ساير مناطق دنيا نيز شد.

3 - درخواستهاى متعدد، از جمله درخواست نخست وزير مالزى براى كنترل و نظام مند كردن تجارت بين‏المللى ارز و تغيير سيستم مالى جهانى بدون پاسخ ماند، تا اينكه اخيرا طوفان مهيب ارزبازى به روسيه و آمريكاى لاتين نيز رسيد و هم اكنون به سوى ايالات متحده جايى كه مناديان اصلى دلالى ارز از تجارت زيانبار خود متحمل خسارات شديدى شده‏اند، به پيش مى‏رود. اما تا كنون هيچ اقدام مؤثرى از سوى رهبران مالى جهان براى ايجاد ثبات در سيستم بين‏المللى ارز انجام نشده است.

نویسنده:محمد خالص

بقیه متن در ادامه مطلب

دكتر علي اصغر هدايتي، دبير شانزدهمين همايش بانكداري اسلامي در گفت و گو با خبرنگار سرويس بانك و بيمه اقتصاد پويا، اظهار داشت در مورد بانكداري اسلامي مهم ترين مساله نزديكي و انطباق عمليات بانكي با موازين فقهي و شرعي است، به گونه اي كه هر چقدر مجموعه فعاليت هاي بانكي با موازين فقهي و شرعي انطباق بيش تري داشته باشد، به بانكداري اسلامي نزديك تر شده و در راستاي آن قرار مي گيرد.

وي با بيان آنكه بانكداري اسلامي دو ويژگي بارز دارد، گفت: حذف ربا و نه بهره يكي از بارزه هاي بانكداري اسلامي است، ضمن آنكه منطبق بودن مجموعه عمليات بانكي با اصول فقهي از ديگر ويژگي هاي آن است.

هدايتي تصريح كرد: به طور مثال از لحاظ عملي مضاربه به عنوان يكي از ابزارهاي مالي شناخته شده و به كار مي رود، اما شرط و شروطي دارد و اگر قرار باشد براي اين عمل يك فاكتور صوري ارايه شود، ديگر نمي توان گفت اين عمليات بر مبناي موازين شرعي است.دبير همايش همچنين خاطر نشان كرد: بهتر است براي سيستم بانكي كشور لفظ بانكداري بدون ربا به جاي بانكداري اسلامي به كاربرده شود.

بقیه در ادامه مطلب

در شهريور ماه 1307 شمسي بانك ملي ايران در حالي تاسيس شد كه بنياد بانكداري در دنيا ، سالها قبل از آن ريخته شده بود ، هرچند تاريخ كشور نشان مي‏دهد، در طول جنگهاي ايران و روس در نيمه اول قرن سيزدهم ، اولين تلاش ها براي تاسيس نوعي بانك به عمل آمده بود ، ضمن آن كه قرنها پيش از آن ، زمان داريوش اول ، ايران اقدام به ضرب سكه طلا و نقره ، مي كرده است .

امروز بانك ملي ايران در حالي هفتاد و پنجمين سال تاسيس خود را گرامي مي‏دارد كه بانكداري نوين در جهان هم سو با پيشرفتهاي گوناگون در عرصه هاي سخت افزاري و نرم افزاري فن آوري ، راه رشد خود را طي مي كند .

در سال 1307 و در شرايط توسعه يافتگي نظام بانكي در گوشه هاي ديگر از زمين ، در سايه همت والا و انديشه ژرف بزرگ مردان و زنان ايراني، تاسيس بانك ملي ايران ، ورود كشور به قلمرو بانكداري را رقم زد . امروز همه تلاش مديران بانك ملي ايران بر بهره گيري هرچه سريعتر و كاملتر از شيوه هاي پيشرفته بانكداري عصر حاضر ، استوار است .

بقیه در ادامه مطلب

دوازدهمين همايش «بانكداري اسلامي؛ ابزارهاي تامين مالي و ابزارهاي سياست پولي» روزهاي دهم و يازدهم شهريور ماه در محل موسسه‏ي عالي بانكداري ايران برگزار شد.

در اين همايش «دكتر حسين مهدوي نجم‏آبادي» عضو هيأت علمي موسسه‏ي عالي بانكداري و «محمود بهمني» استاد موسسه‏ي عالي بانكداري و عضو هيأت‏مديره‏ي بانك ملي ايران، مقاله‏اي را با عنوان «سرمايه‏ي شناور در مشاركت؛ ابزاري نو در بانكداري اسلامي» ارايه كردند.

دكتر مهدوي نجم‏آبادي با اشاره به اين‏كه نظام بانكداري جمهوري اسلامي به رغم مدت كوتاهي كه از عمر آن گذشته پيشرفت‏هاي چشمگيري در فرهنگ بانكداري جهان داشته است گفت: هنوز هم نظام بانكداري اسلامي براي رسيدن به تكامل در زمينه‏ي ارايه‏ي خدمات نوين بانكي با كمبودهاي زيادي مواجه است. اين كمبودها در زمينه‏ي ابزارهاي تجهيز و مصرف منابع بيشتر احساس مي‏شود.

وي تاكيد كرد: انجام نوآوري در بانكداري اسلامي مستلزم شناخت عميق مباني بانكداري اسلامي، مباني مديريت مالي و اقتصادي، و به‏خصوص شناخت فرهنگ غني و رفتار اسلامي در زمينه‏ي معاملات و قراردادهاي اسلامي است.

دكتر نجم‏آبادي با اشاره به اين‏كه طراحي ابزار تجهيز يا مصرف منابع مالي مستلزم شناخت ويژگي‏هاي چندجانبه‏ي ابزار مطلوب اسلامي است گفت: مطلوبيت ابزار در طبيعت اعتباري، توان بكارگيري فراگير، مدّت انعطاف‏پذير، ويژگي توان كسب سود (زيان) و قابليت پذيرش آن از ديدگاه اسلامي براي كاربرد در بانكداري اسلامي خلاصه مي‏شود.

بقیه متن در ادامه مطلب